Sorovako, nyob rau ntawm Indonesian kob Sulawesi, yog ib qho ntawm cov chaw ua nickel loj tshaj plaws hauv ntiaj teb. Nickel yog ib feem tsis pom ntawm ntau yam khoom siv niaj hnub: nws ploj mus rau hauv cov hlau tsis xeb, cov khoom cua sov hauv cov khoom siv hauv tsev thiab cov electrodes hauv roj teeb. Nws tau tsim ntau tshaj ob lab xyoo dhau los thaum cov roob nyob ib puag ncig Sorovako pib tshwm sim raws cov qhov tawg. Laterites - cov av nplua nuj hauv hlau oxide thiab nickel - tau tsim los ntawm kev yaig ntawm cov nag sov. Thaum kuv tsav lub scooter mus rau saum roob, hauv av tam sim ntawd hloov xim mus rau liab nrog cov kab txaij ntshav-txiv kab ntxwv. Kuv tuaj yeem pom cov nroj tsuag nickel nws tus kheej, lub qhov cub plua plav xim av loj npaum li lub nroog. Cov log tsheb me me loj npaum li lub tsheb tau sib sau ua ke. Txoj kev txiav hla cov roob liab siab thiab cov ntaub thaiv loj tiv thaiv kev av qeeg. Lub tuam txhab khawb av Mercedes-Benz ob-decker tsheb npav thauj cov neeg ua haujlwm. Lub tuam txhab lub chij tau ya los ntawm lub tuam txhab cov tsheb thauj khoom thiab cov tsheb thauj neeg mob tawm ntawm txoj kev. Lub ntiaj teb yog roob thiab qhov, thiab lub ntiaj teb liab tiaj tiaj tau tais rau hauv ib lub zigzag trapezoid. Qhov chaw no muaj cov hlau nplaum, rooj vag, teeb liab thiab tub ceev xwm ua haujlwm saib xyuas thaj chaw uas yuav luag loj npaum li London.
Lub chaw khawb av no yog PT Vale ua haujlwm, uas ib feem yog tsoomfwv Indonesia thiab Brazil li, nrog rau cov koom haum Canadian, Nyiv Pooj thiab lwm lub tuam txhab thoob ntiaj teb tuav. Indonesia yog lub ntiaj teb tus tsim nickel loj tshaj plaws, thiab Vale yog lub chaw khawb nickel thib ob loj tshaj plaws tom qab Norilsk Nickel, lub tuam txhab Lavxias tsim cov chaw tso nyiaj Siberian. Thaum Lub Peb Hlis, tom qab Lavxias ntxeem Ukraine, tus nqi nickel nce ob npaug hauv ib hnub thiab kev lag luam ntawm London Metal Exchange raug ncua rau ib lub lim tiam. Cov xwm txheej zoo li no ua rau cov neeg zoo li Elon Musk xav tsis thoob tias lawv cov nickel los qhov twg. Thaum Lub Tsib Hlis, nws tau ntsib nrog Thawj Tswj Hwm Indonesian Joko Widodo los tham txog "kev koom tes" uas ua tau. Nws txaus siab vim tias cov tsheb fais fab ntev xav tau nickel. Lub roj teeb Tesla muaj li 40 kilograms. Tsis xav tsis thoob, tsoomfwv Indonesian txaus siab heev rau kev hloov mus rau cov tsheb fais fab thiab npaj yuav nthuav cov kev cog lus khawb av. Lub sijhawm no, Vale npaj siab yuav tsim ob lub chaw smelter tshiab hauv Sorovaco thiab txhim kho ib qho ntawm lawv.
Kev khawb nickel hauv Indonesia yog ib qho kev loj hlob tshiab. Thaum pib ntawm lub xyoo pua 20th, tsoomfwv colonial ntawm Dutch East Indies tau pib muaj kev txaus siab rau nws "peripheral possibilities", cov kob uas tsis yog Java thiab Madura, uas ua rau feem ntau ntawm cov kob. Xyoo 1915, Dutch mining engineer Eduard Abendanon tau tshaj tawm tias nws tau pom ib qho chaw tso nickel ntawm Sorovako. Nees nkaum xyoo tom qab, HR "Flat" Elves, tus kws tshawb fawb geologist nrog Canadian lub tuam txhab Inco, tuaj txog thiab khawb ib lub qhov sim. Hauv Ontario, Inco siv nickel los ua npib thiab qhov chaw rau riam phom, foob pob, nkoj thiab cov chaw tsim khoom. Elves qhov kev sim nthuav dav mus rau Sulawesi tau raug cuam tshuam los ntawm Nyiv Pooj nyob hauv Indonesia xyoo 1942. Txog thaum rov qab los ntawm Inco hauv xyoo 1960, nickel feem ntau tsis raug cuam tshuam.
Xyoo 1968, thaum lawv yeej qhov kev cog lus Sorovaco, Inco vam tias yuav tau txiaj ntsig los ntawm kev ua haujlwm pheej yig thiab cov ntawv cog lus xa khoom mus rau lwm lub teb chaws uas muaj txiaj ntsig zoo. Lub hom phiaj yog tsim lub chaw ua hlau, lub pas dej los pub rau nws, thiab lub chaw khawb av, thiab coj cov neeg ua haujlwm Canadian los tswj hwm txhua yam. Inco xav tau ib qho chaw nyab xeeb rau lawv cov thawj coj, ib lub nroog North American uas muaj kev tiv thaiv zoo hauv hav zoov Indonesian. Txhawm rau tsim nws, lawv tau ntiav cov tswv cuab ntawm lub zog ntawm sab ntsuj plig Indonesian Subud. Nws tus thawj coj thiab tus tsim yog Muhammad Subuh, uas ua haujlwm ua tus kws suav nyiaj hauv Java xyoo 1920. Nws hais tias muaj ib hmos, thaum nws taug kev, lub teeb ci ntsa iab poob rau ntawm nws lub taub hau. Qhov no tau tshwm sim rau nws txhua hmo rau ntau xyoo, thiab, raws li nws hais, nws tau qhib "kev sib txuas ntawm lub hwj chim saum ntuj ceeb tsheej uas puv nkaus lub ntiaj teb thiab tus ntsuj plig tib neeg." Los ntawm xyoo 1950, nws tau los rau John Bennett, tus kws tshawb nrhiav roj av Askiv thiab tus neeg ua raws li George Gurdjieff. Xyoo 1957, Bennett caw Subuh mus rau tebchaws Askiv thiab nws rov qab mus rau Jakarta nrog ib pawg tub ntxhais kawm tshiab ntawm cov neeg European thiab Australian.
Xyoo 1966, lub zog tau tsim ib lub tuam txhab tsim kho tsis muaj peev xwm hu ua International Design Consultants, uas tau tsim cov tsev kawm ntawv thiab cov chaw ua haujlwm hauv Jakarta (nws kuj tau tsim txoj kev npaj tseem ceeb rau Darling Harbor hauv Sydney). Nws tau tawm tswv yim txog kev rho tawm lub ntiaj teb zoo hauv Sorovako, ib qho chaw nyob sib cais ntawm cov neeg Indonesia, deb ntawm qhov kev kub ntxhov ntawm cov mines, tab sis lawv tau muab tag nrho. Xyoo 1975, ib lub zej zog muaj rooj vag nrog lub khw muag khoom loj, chaw ua si ntaus pob tesniv thiab lub chaw ua si golf rau cov neeg ua haujlwm txawv teb chaws tau tsim ob peb mais ntawm Sorovako. Tub ceev xwm ntiag tug tiv thaiv thaj tsam thiab qhov nkag mus rau lub khw muag khoom loj. Inco muab hluav taws xob, dej, cua txias, xov tooj thiab zaub mov xa tuaj. Raws li Katherine May Robinson, tus kws tshawb fawb txog tib neeg uas tau ua haujlwm hauv thaj chaw ntawd ntawm xyoo 1977 thiab 1981, "cov poj niam hnav ris luv Bermuda thiab buns yuav tsav tsheb mus rau lub khw muag khoom loj kom yuav pizza khov thiab tom qab ntawd nres noj khoom txom ncauj thiab haus kas fes sab nraum zoov. Chav tsev cua txias ntawm txoj kev mus tsev yog "kev dag ntxias niaj hnub" los ntawm lub tsev phooj ywg.
Lub cheeb tsam tseem muaj neeg zov thiab saib xyuas. Tam sim no cov thawj coj siab hauv Indonesia nyob ntawd, hauv ib lub tsev uas muaj lub vaj zoo. Tab sis cov chaw pej xeem tau loj hlob nrog cov nroj tsuag, cov cement tawg, thiab cov chaw ua si xeb. Qee lub tsev bungalows tau raug tso tseg thiab hav zoov tau hloov lawv qhov chaw. Kuv tau hais tias qhov khoob no yog qhov tshwm sim ntawm Vale qhov kev yuav khoom ntawm Inco hauv xyoo 2006 thiab kev hloov pauv los ntawm kev ua haujlwm puv sijhawm mus rau kev cog lus ua haujlwm thiab cov neeg ua haujlwm txav mus los ntau dua. Qhov sib txawv ntawm cov nroog thiab Sorovako tam sim no yog raws li chav kawm xwb: cov thawj coj nyob hauv cov nroog, cov neeg ua haujlwm nyob hauv nroog.
Qhov chaw uas muaj roob hav zoov nyob ib puag ncig tsis yooj yim mus txog, yuav luag muaj 12,000 square kilometers uas muaj ntoo ntau puag ncig los ntawm cov laj kab. Muaj ntau lub rooj vag uas neeg ua haujlwm thiab cov kev tau saib xyuas. Thaj chaw uas muaj pob zeb ntau - yuav luag 75 square kilometers - muaj laj kab nrog cov hlau nplaum. Muaj ib hmos kuv caij kuv lub maus taus nce toj thiab nres. Kuv tsis pom lub pob zeb slag zais tom qab lub roob, tab sis kuv saib cov seem ntawm cov smelt, uas tseem nyob ze rau qhov kub ntawm lava, ntws los ntawm lub roob. Lub teeb txiv kab ntxwv tau ci, thiab tom qab ntawd ib huab tau sawv hauv qhov tsaus ntuj, nthuav tawm mus txog thaum nws raug cua tshuab mus. Txhua ob peb feeb, muaj kev tawg tshiab uas tib neeg ua rau lub ntuj ci ntsa iab.
Tib txoj kev uas cov neeg tsis yog neeg ua haujlwm tuaj yeem nkag mus rau hauv lub qhov av tsuas yog hla lub pas dej Matano, yog li kuv caij nkoj. Tom qab ntawd Amos, uas nyob ntawm ntug dej hiav txwv, coj kuv hla cov teb kua txob kom txog thaum peb mus txog ntawm qhov uas ib zaug yog lub roob thiab tam sim no yog lub plhaub khoob, qhov tsis muaj. Qee zaum koj tuaj yeem mus ncig xyuas qhov chaw keeb kwm, thiab tej zaum qhov no yog qhov uas ib feem ntawm cov npib tsib xees los ntawm cov khoom uas tau pab txhawb rau kuv txoj kev mus ncig: tsheb, dav hlau, scooters, laptops, xov tooj.
Editor London Review of Books, 28 Little Russell Street London, WC1A 2HNletters@lrb.co.uk Please provide name, address and telephone number.
The Editor London Review of Books 28 Little Russell Street London, WC1A 2HN Letters@lrb.co.uk Please provide name, address and phone number
Nyeem tau txhua qhov chaw nrog London Review of Books app, tam sim no muaj rau rub tawm ntawm App Store rau Apple devices, Google Play rau Android devices thiab Amazon rau Kindle Fire.
Cov ntsiab lus tseem ceeb los ntawm tsab ntawv xov xwm tshiab kawg, peb cov ntaub ntawv khaws cia thiab blog, ntxiv rau xov xwm, cov xwm txheej thiab kev tshaj tawm tshwj xeeb.
Lub vas sab no xav tau kev siv Javascript kom muab tau qhov kev paub zoo tshaj plaws. Hloov koj qhov chaw teeb tsa browser kom tso cai rau cov ntsiab lus Javascript khiav.
Lub sijhawm tshaj tawm: Lub Yim Hli-31-2022



